Ερευνητική δραστηριότητα του ΕργΠΕ-ΕΚΠΑ με θέμα το «αειφόρο σχολειό» - Πόσο «αειφόρο» μπορεί να είναι ένα σχολείο Waldorf;

Δύο ακόμα δημοσιεύσεις της ομάδας του Εργαστηρίου Περιβαλλοντικής Εκπαίδευσης του ΕΚΠΑ (ΕργΠΕ-ΕΚΠΑ), οι οποίες βασίζονται στη δεύτερη κατά σειρά έρευνα που παρουσιάζουμε σήμερα, η οποία και αυτή κινείται στη θεματική του «αειφόρου σχολείου».

Η πρώτη εργασία μας δημοσιεύτηκε στο ελληνικό επιστημονικό περιοδικό «Περιβαλλοντική Εκπαίδευση για την Αειφορία», ενώ η δεύτερη στο διεθνές επιστημονικό περιοδικό «Education Sciences».

Και οι δύο προέκυψαν από μια μικρή κλίμακας ποιοτική έρευνα που επεδίωξε να εξετάσει, θεωρητικά και εμπειρικά, τη σχέση ανάμεσα στην «εκπαίδευση Waldorf» και στην ιδέα του «αειφόρου σχολείου». Αναλύσαμε και συγκρίναμε αρχικά την ιστορική διαδρομή μέσα από την οποία προέκυψαν και εξελίχθηκαν οι δύο παιδαγωγικές προτάσεις, καθώς και τις βασικές έννοιες και αρχές που εισάγουν. Στη συνέχεια, με μελέτη περίπτωσης ένα Ελληνικό σχολείο που ακολουθεί την παιδαγωγική Waldorf, επιχειρήσαμε να αποτυπώσουμε εμπειρικά τους κοινούς τόπους, ακολουθώντας μια αφηγηματικού τύπου μεθοδολογική προσέγγιση και διεξάγοντας ημιδομημένες συνεντεύξεις με εκπαιδευτικούς του σχολείου. 

Η θεματική ανάλυση ανέδειξε τρεις άξονες στους οποίους εστιάζεται η σύγκλιση ανάμεσα στο συγκεκριμένο σχολείο Waldorf και στην πρόταση για ένα αειφόρο σχολείο: καταρχάς στο επίπεδο της παιδαγωγικής καινοτομίας και ποιότητας και ακολούθως σε εκείνα της καλλιέργειας κλίματος συνεργασίας και συμμετοχής της εκπαιδευτικής κοινότητας και της ηγεσίας του σχολείου της, όπως επίσης οργάνωσης των υποδομών και καθημερινών λειτουργιών του σχολείου προς την κατεύθυνση της περιβαλλοντικής αειφορίας. Αν και δεν πληρούνταν όλα τα κριτήρια ενός αειφόρου σχολείου, οι εκπαιδευτικοί του σχολείου Waldorf θεωρούν ότι η έννοια της αειφορίας ενυπάρχει στη φιλοσοφία και την καθημερινή σχολική πρακτική της εκπαιδευτικής πρότασης Waldorf και ότι το σχολείο τους κινείται προς την κατεύθυνση της εκπαίδευσης για την αειφορία.

Η έρευνα αυτή προσφέρει αξιόλογες ενδείξεις για τη δυνατότατα ανάπτυξης μιας γόνιμης συνομιλίας σε επίπεδο εκπαιδευτικής θεωρίας και πράξης ανάμεσα στην Περιβαλλοντική Εκπαίδευση/Εκπαίδευση για την Αειφόρο Ανάπτυξη και σε συγκεκριμένες, παλαιότερες και νεότερες, εκπαιδευτικές προτάσεις που προσεγγίζουν το σχολείο μέσα από μια μεταρρυθμιστική δυναμική.

Και η πλήρης αναφορά για καθεμία από τις δύο δημοσιεύσεις:

Δασκολιά Μ., Κέκερη, Ε., & Τσεβρένη, Ι. (2020). Τα παιδιά ως ερευνητές στο πλαίσιο του αειφόρου σχολείου. Περιβαλλοντική Εκπαίδευση για την Αειφορία, 2(2), 1-18. https://doi.org/10.12681/ees.22975

Daskolia, M., & Koukouzeli, V. (2023). How Sustainable Is a Waldorf School? Exploring the Congruence between Waldorf Education and the Sustainable School Approach in a Greek School Case Study. Education Sciences, 13(4), 403. https://doi.org/10.3390/educsci13040403

#WaldorfEducation #SustainableSchool #SustainabilityEducation #EnvironmentalEducation

Ερευνητική δραστηριότητα του ΕργΠΕ-ΕΚΠΑ με θέμα το «αειφόρο σχολείο» - Οι μαθητές/τριες σε ρολό ερευνητών/τριών για τον μετασχηματισμό του σχολείου τους σε αειφόρο.

 

Μία από τις θεματικές περιοχές που έχουν απασχολήσει, και συνεχίζουν να απασχολούν, την ερευνητική δραστηριότητα του Εργαστηρίου Περιβαλλοντικής Εκπαίδευσης του ΕΚΠΑ είναι ο σχεδιασμός εκπαιδευτικών παρεμβάσεων για τη μελέτη και την ανάδειξη των όρων για ένα «αειφόρο σχολείο» στο πλαίσιο της θεωρίας και της πράξης της Περιβαλλοντικής Εκπαίδευσης. Αυτή την εβδομάδα παρουσιάζουμε σύντομα, σχολιάζουμε και δίνουμε πρόσβαση σε τρεις διαφορετικές δημοσιεύσεις της ομάδας μας με αυτόν τον ερευνητικό προσανατολισμό.

Η πρώτη, που παρουσιάζουμε σήμερα, είναι η μελέτη περίπτωσης ενός Γυμνασίου της Αττικής, στην οποία επιδιώχτηκε και εξετάστηκε η συμμετοχή 20 μαθητών/τριών σε ερευνητικές διαδικασίες με αντικείμενο και στόχο την επίτευξη αλλαγών στο σχολείο τους στην κατεύθυνση της ιδέας του «αειφόρου σχολείου». Σύμφωνα με τα αποτελέσματα, η συμμετοχή των μαθητών/τριών διαμορφώθηκε σταδιακά, ανάλογα με τις διαφορετικές φάσεις υλοποίησης της έρευνας και τις παιδαγωγικές παρεμβάσεις της ερευνητικής ομάδας. Οι μαθητές/τριες καλλιέργησαν βασικές ερευνητικές ικανότητες, ξεπερνώντας δισταγμούς και τη μαθημένη παθητική στάση και ταυτόχρονα ενδυναμώθηκαν μέσα από τη συνεργασία τους με τους ερευνητές και την υποβοηθούμενη, ολοένα και μεγαλύτερη ανάληψη δικής τους πρωτοβουλίας. Οι δυσκολίες που συνάντησαν αφορούσαν κυρίως στην ανάληψη ενός πιο ενεργητικού ρόλου, στη χρήση των ερευνητικών εργαλείων και στη συνέπεια ως προς συνεργασία των ομάδων εκτός των πλαισίων που θέτει το ωρολόγιο σχολικό πρόγραμμα.

Στην εργασία που δημοσιεύσαμε με βάση την έρευνα αυτή αναλύονται οι αντιλήψεις μαθητών σχετικά με το τι είναι και πώς μπορεί να γίνει αειφόρο το σχολείο τους. Ακόμα, συζητούνται τα μαθησιακά οφέλη, αλλά και οι προκλήσεις που ενέχει η ενεργητική εμπλοκή των παιδιών ως ερευνητών τόσο στην εκπαιδευτική διαδικασία, όσο και στην έρευνα ως μεθοδολογία και εφαρμογή, επιχειρώντας να συμβάλλουμε με τον τρόπο αυτό στον επιστημονικό διάλογο για τη συμμετοχή των μαθητών στην έρευνα ως μία διάσταση του αειφόρου σχολείου.

Ο σύνδεσμος της δημοσίευσής μας στο επιστημονικό περιοδικό «Περιβαλλοντική Εκπαίδευση για την Αειφορία» και η πλήρης αναφορά:

Δασκολιά Μ., Κέκερη, Ε., & Τσεβρένη, Ι. (2020). Τα παιδιά ως ερευνητές στο πλαίσιο του αειφόρου σχολείου. Περιβαλλοντική Εκπαίδευση για την Αειφορία, 2(2), 1-18. https://doi.org/10.12681/ees.22975

#Students_Researchers #SustainableSchool #SustainabilityEducation #EnvironmentalEducation

Το Παρατηρητήριο PlantNet και στα «πρωτάκια»! Μια ακόμα πρόταση και δημοσίευση του ΕργΠΕ-ΕΚΠΑ για την ενσωμάτωση της Επιστήμης των Πολιτών στη σχολική περιβαλλοντική εκπαίδευση

 

Μια ακόμα δημοσίευση της ερευνητικής ομάδας του ΕργΠΕ-ΕΚΠΑ θα βρείτε στον παρακάτω σύνδεσμο. Η παρουσίαση της εργασίας αυτής έγινε στο 7ο Πανελλήνιο Επιστημονικό Συνέδριο της ΕΤΠΕ, και πρόκειται για μια πρόταση και μελέτη περίπτωσης ενσωμάτωσης του Παρατηρητηρίου Πολιτών (ΠΠ) PlantNet σε ένα σχολικό πρόγραμμα Περιβαλλοντικής Εκπαίδευσης για την Αειφορία (ΠΕΑ) με μικρούς σε ηλικία μαθητές της Πρωτοβάθμιας Εκπαίδευσης: https://cutt.ly/kwWrBowf

Η υλοποίηση και η έρευνα έλαβε χώρα στο πλαίσιο του ευρωπαϊκού έργου Cos4Cloud, στο οποίο ο ρόλος του ΕργΠΕ-ΕΚΠΑ είχε να κάνει με την ανάπτυξη εκπαιδευτικών στρατηγικών και την έρευνα για τις δυνατότητες παιδαγωγικής αξιοποίησης της Επιστήμης των Πολιτών (ΕτΠ) στη σχολική πρακτική της Περιβαλλοντικής Εκπαίδευσης (ΠΕ). Στην εκπαιδευτική δράση που παρουσιάζεται εδώ μαθητές/τριες της Α ́ Δημοτικού με τους γονείς τους έδωσαν ραντεβού μια Κυριακή στον Εθνικό Κήπο της Αθήνας, και με την καθοδήγηση της δασκάλας τους έμαθαν και χρησιμοποίησαν από κοινού το PlantNet, ένα ΠΠ για την παρακολούθηση και καταγραφή της βιοποικιλότητας, ανακαλύπτοντας τα φυτά σε αυτό το εμβληματικό πάρκο της Αθήνας. Η δράση εξελίχθηκε με βάση ένα εκπαιδευτικό σενάριο που σχεδιάστηκε από μέλη της ερευνητικής ομάδας του ΕργΠΕ. Τα δεδομένα που συλλέχθηκαν και αναλύθηκαν εστιάζονται στις απόψεις των παιδιών και των γονέων τους σχετικά με την όλη μαθησιακή εμπειρία και αλληλεπίδραση, καθώς και τους παράγοντες που κινητοποίησαν ή αποθάρρυναν τη συμμετοχή τους. 

Η παρούσα ερευνητική εργασία παρουσιάστηκε στο 7ο Πανελλήνιο Επιστημονικό Συνέδριο «Ένταξη και Χρήση των ΤΠΕ στην Εκπαιδευτική Διαδικασία», που πραγματοποιήθηκε στις 16-18 Σεπτεμβρίου 2022 στην Πάτρα, και δημοσιεύτηκε στα Πρακτικά του Συνεδρίου.

Η πλήρης αναφορά:

Δασκαλάκη, Ζ., Δασκολιά, Μ., & Γκότζος, Δ. (2022). Με το Παρατηρητήριο Πολιτών Pl@ntNet στον Εθνικό Κήπο. Υλοποίηση και αξιολόγηση εκπαιδευτικού σεναρίου στο πλαίσιο ενός εκπαιδευτικού προγράμματος Επιστήμης των Πολιτών και Περιβαλλοντικής Εκπαίδευσης. Στα Πρακτικά του 7ου Πανελλήνιου Επιστημονικού Συνεδρίου «Ένταξη και Χρήση των ΤΠΕ στην Εκπαιδευτική Διαδικασία», (σσ. 209-218). Εργαστήριο Ηλεκτρονικών Υπολογιστών και Εκπαιδευτικής Τεχνολογίας (ΕΗΥΕΤ) - Τ.Επ.Ε.Κ.Ε., Πανεπιστήμιο Πατρών, Ελληνική Επιστημονική Ένωση Τεχνολογιών Πληροφορίας & Επικοινωνιών στην Εκπαίδευση (ΕΤΠΕ). Πάτρα. ISBN: 978-618-83186-7-0

#Cos4Cloud #CitizenScience #CitizenObservatories #PlantNet #EnvironmentalEducation #SustainabilityEducation

Μια ακόμη δημοσίευση από την τρέχουσα ερευνητική δραστηριότητα του ΕργΠΕ-ΕΚΠΑ: Τα Παρατηρητήρια Πολιτών PlantNet & OdourCollect στην υπηρεσία της Περιβαλλοντικής Εκπαίδευσης για την Αειφορία.

 

Στον παρακάτω σύνδεσμο μπορείτε να έχετε πρόσβαση σε μια ακόμα διεθνή δημοσίευση της ερευνητικής ομάδας του ΕργΠΕ-ΕΚΠΑ, που παρουσιάζει μια άλλη μελέτη περίπτωσης με στόχο την ενσωμάτωση της Επιστήμης των Πολιτών (ΕτΠ) και των Παρατηρητηρίων Πολιτών (ΠΠ) σε σχολικές πρακτικές της Περιβαλλοντικής Εκπαίδευσης για την Αειφορία (ΠΕΑ), που έλαβε χώρα στο πλαίσιο του ευρωπαϊκού έργου Cos4Cloud: https://cutt.ly/NwQ0pwBe

Πρόκειται για μια ακόμα δημιουργική παιδαγωγική πρόταση αξιοποίησης του PlantNet (διεθνές ΠΠ για την καταγραφή και αναγνώριση της βιοποικιλότητας των φυτών) και του OdourCollect (διεθνές ΠΠ για την καταγραφή οσμών). Το εκπαιδευτικό σενάριο σχεδιάστηκε από μέλη της ερευνητικής ομάδας του ΕργΠΕ-ΕΚΠΑ και προσαρμόστηκε για τις ανάγκες διεξαγωγής μιας σειράς εκπαιδευτικών βιωματικών δραστηριοτήτων που απευθύνονταν σε μαθητές/τριες ενός Δημοτικού σχολείου από το νησί της Χίου.

Στόχος των δραστηριοτήτων ήταν η δημιουργία παιδαγωγικά κατάλληλων ευκαιριών μάθησης, που να συμβάλουν στην ανάδειξη της σημασίας του τόπου μέσα από την αναγνώριση της παρουσίας και της αξίας των μη-ανθρώπινων και υλικών στοιχείων ενός κοντινού υγροβιότοπου. Παράλληλα, επιδίωξη ήταν η εμπλοκή των μαθητών/τριών σε δράσεις που θα τους επέτρεπαν να αντιληφθούν τη συνέχεια (παρελθόν, παρόν και μέλλον) του τοπικού περιβάλλοντός τους. Απώτερος στόχος όλων των παραπάνω ήταν η αναζήτηση και διερεύνηση παιδαγωγικών συνεργειών μεταξύ της ΕτΠ και της ΠΕΑ, που να διευκολύνουν την παραγωγή νέας και διαφορετικής γνώσης για το τοπικό περιβάλλον, καθώς και η εξοικείωση μικρών μαθητών/τριών με την ΕτΠ και την επιστημονική έρευνα.

Η παρούσα ερευνητική εργασία παρουσιάστηκε στο 15ο Διεθνές Συνέδριο για την Εκπαίδευση, την Έρευνα και την Καινοτομία με τίτλο ICERI22, που έλαβε χώρα στις 7-9 Νοεμβρίου 2022 στη Σεβίλλη της Ισπανίας, και δημοσιεύτηκε στα Πρακτικά του Συνεδρίου.

Η πλήρης αναφορά:

Daskolia, M., Pappa, M., Joly, A., Bonnet, P., Arias, R., Piera, J., & Soacha, K. (2022).  Integrating Citizen Observatories into school Environmental Education for Sustainability: Design and evaluation of a case study engaging students with Pl@ntnet and Odourcollect. In L. Gómez Chova, A. López Martínez, & J. Lees (Eds.), 15th Annual International Conference of Education, Research and Innovation (ICERI2022) Proceedings, (pp. 5479-5489). IATED Academy. Seville, Spain. ISBN: 978-84-09-45476-1. DOI: 10.21125/iceri.2022.1345

#Cos4Cloud #CitizenObservatories #PlantNet #OdourCollect #CitizenScience #NewMaterialism #EnvironmentalEducation #SustainabilityEducation