Ενότητα 2η: «Θεματικές» του συλλογικού επιστημονικού τόμου προς τιμήν της Ομ. Καθηγήτριας Ευγενίας Φλογαΐτη

Συνεχίζοντας την παρουσίαση της συλλογικής έκδοσης που είναι αφιερωμένη στην Ομότιμη Καθηγήτρια του ΕΚΠΑ κυρία Ευγενία Φλογαΐτη και κυκλοφόρησε πρόσφατα από το Περιοδικό «Περιβαλλοντική Εκπαίδευση για την Αειφορία», σήμερα αναφερόμαστε σε δύο ακόμα άρθρα, που περιλαμβάνονται στη δεύτερη ενότητα με τον γενικό τίτλο «Θεματικές».

Το πρώτο άρθρο φέρει τον τίτλο «H κλιματική κρίση ως «φαύλο» πρόβλημα και μαθησιακό αντικείμενο. Θεωρητικές, ερευνητικές και διδακτικές επισημάνσεις με άξονα την εκπαίδευση για την κλιματική αλλαγή» και υπογράφεται από τη Μαρία Δασκολιά, Αναπληρώτρια Καθηγήτρια στο Παιδαγωγικό Τμήμα Δευτεροβάθμιας Εκπαίδευσης και Διευθύντρια του Εργαστηρίου Περιβαλλοντικής Εκπαίδευσης του ΕΚΠΑ. Στο άρθρο αυτό εξετάζεται η συνάφεια ανάμεσα στην Περιβαλλοντική Εκπαίδευση για την Αειφορία και την Εκπαίδευση για την Κλιματική Αλλαγή, με το επίκεντρο της προσέγγισης να τοποθετείται στην επιστημολογική φύση της «κλιματικής αλλαγής» και στις μαθησιακές προκλήσεις και ευκαιρίες που δημιουργεί. Η κλιματική αλλαγή προσεγγίζεται ως ένα ιδιαίτερο κοινωνικο-περιβαλλοντικό ζήτημα και μαθησιακό αντικείμενο, με χαρακτηριστικά «φαύλου» προβλήματος, η αντίληψη, γνωστική επεξεργασία και συναισθηματική διαχείριση του οποίου προσκρούει σε μια σειρά από εσωτερικούς ψυχολογικούς μηχανισμούς και εμπόδια. Οι διάφορες πλευρές και διαστάσεις της ανθρώπινης εμπλοκής με τις προκλήσεις που θέτει η κλιματική αλλαγή ως ένα τέτοιο «φαύλο» πρόβλημα αναδεικνύονται στην εργασία αυτή μέσω θεωρητικής ανάλυσης και πάνω στη βάση της ερευνητικής μαρτυρίας. Προτείνεται, τέλος, ένα πλαίσιο διδακτικών όρων σε επίπεδο εκπαιδευτικού σχεδιασμού και μεθοδολογικών επιλογών, που διασφαλίζει συμβατές και κατάλληλες παιδαγωγικές προσεγγίσεις και πιο αυθεντικές μαθησιακές εμπειρίες, για μια περιβαλλοντική εκπαίδευση με στόχο την αειφορία και θεματική επικέντρωση στην κλιματική αλλαγή.

Εδώ θα βρείτε την πλήρη αναφορά:

Δασκολιά, Μ.  (2023). H κλιματική κρίση ως «φαύλο» πρόβλημα και μαθησιακό αντικείμενο. Θεωρητικές, ερευνητικές και διδακτικές επισημάνσεις με άξονα την εκπαίδευση για την κλιματική αλλαγή. Περιβαλλοντική Εκπαίδευση για την Αειφορία, 5(1), Ειδικό θεματικό τεύχος με τίτλο «Σύγχρονες διαστάσεις της Εκπαίδευσης για το Περιβάλλον και την Αειφορία» αφιερωμένο στην Ομ. Καθηγήτρια Ευγενία Φλογαΐτη, 48-65. DOI: https://doi.org/10.12681/ees.35760 

Το δεύτερο άρθρο της ενότητας, που τιτλοφορείται «Θαλάσσιος Γραμματισμός: Γένεση, εξάπλωση και εξειδίκευσή του στη Μεσόγειο Θάλασσα», φέρει την υπογραφή του Θάνου Μόγια, Αναπληρωτή Καθηγητή του Παιδαγωγικού Τμήματος Δημοτικής Εκπαίδευσης στο Δημοκρίτειο Πανεπιστήμιο Θράκης. Το άρθρο ανιχνεύει αντίστοιχες συγγένειες, και την αμοιβαία συμβολή, με το πεδίο του Θαλάσσιου Γραμματισμού, δηλαδή της κατανόησης της επίδρασης του ωκεανού στον άνθρωπο και της επίδρασης του ανθρώπου στον ωκεανό. Το κείμενο εξηγεί και αναλύει τον ορισμό, τη γένεση και τη διάδοση του «Θαλάσσιου Γραμματισμού», ως μιας προσέγγισης πολλαπλών προοπτικών, που προωθεί διεπιστημονικές και διαπολιτισμικές δεξιότητες, καθώς και την προσαρμογή και εξειδίκευσή του στη Μεσόγειο Θάλασσα, λόγω της γεωφυσικής, κλιματικής, ιστορικής και πολιτισμικής ιδιαιτερότητάς της. Ο «Γραμματισμός ως προς τη Μεσόγειο Θάλασσα» (Mediterranean Sea Literacy) αποτελεί έναν Οδηγό με 7 βασικές Αρχές και 43 θεμελιώδεις Έννοιες. Απευθύνεται σε εκπαιδευτικούς όλων των βαθμίδων, επιστήμονες της θάλασσας όλων των ειδικοτήτων, μη κυβερνητικές οργανώσεις προερχόμενες από τις χώρες που βρέχονται από τη Μεσόγειο, υπεύθυνους χάραξης πολιτικής, αλλά και το ευρύ κοινό, αποσκοπώντας στην ενίσχυση της γνώσης και ευαισθητοποίησής τους για μια ασφαλέστερη και αειφόρο Μεσόγειο θάλασσα. Τέλος, στο κείμενο συζητείται ο ρόλος της αγωγής και της εκπαίδευσης, σε όλες τις εκφάνσεις της (τυπική, μη τυπική και άτυπη), στην αντιμετώπιση των περιβαλλοντικών προβλημάτων, με ιδιαίτερη έμφαση στις δύο πρώτες βαθμίδες της τυπικής εκπαίδευσης.

Η πλήρης αναφορά του άρθρου:

Μόγιας, Α. (2023). Θαλάσσιος Γραμματισμός: Γένεση, εξάπλωση και εξειδίκευσή του στη Μεσόγειο Θάλασσα. Περιβαλλοντική Εκπαίδευση για την Αειφορία, 5(1), Ειδικό θεματικό τεύχος με τίτλο «Σύγχρονες διαστάσεις της Εκπαίδευσης για το Περιβάλλον και την Αειφορία» αφιερωμένο στην Ομ. Καθηγήτρια Ευγενία Φλογαΐτη, 66–79. https://doi.org/10.12681/ees.35763 

 

Ξεφυλλίζοντας τον συλλογικό επιστημονικό τόμο προς τιμήν της Ομ. Καθηγήτριας Ευγενίας Φλογαΐτη – Ενότητα 1η: «Βασικές Έννοιες»

Θέλοντας να συστήσουμε καλύτερα στο κοινό της Περιβαλλοντικής Εκπαίδευσης και του χώρου της Εκπαίδευσης γενικότερα τη συλλογική έκδοση που δημιουργήθηκε και κυκλοφόρησε πρόσφατα από το Περιοδικό «Περιβαλλοντική Εκπαίδευση για την Αειφορία»» και είναι αφιερωμένη στην Ομότιμη Καθηγήτρια του ΕΚΠΑ κυρία Ευγενία Φλογαΐτη, αποφασίσαμε να παρουσιάζουμε καθεμιά από τις πέντε θεματικές ενότητες που αποτελείται με μια ξεχωριστή ανάρτηση κάθε μέρα. Επιδιώκουμε με τον τρόπο αυτό να ενισχύσουμε την καλύτερη δυνατή «περιήγηση» στον επιστημονικό τόμο και να συμβάλουμε στην κατά το δυνατόν πιο ευρεία διάδοση και διάχυση των κειμένων που τον απαρτίζουν.

Έτσι, η πρώτη από τις θεματικές ενότητες τιτλοφορείται «Βασικές Έννοιες» και σε αυτή έχουν συμπεριληφθεί δύο άρθρα.

Το πρώτο άρθρο επιγράφεται ‘Από τη «Σιωπηλή άνοιξη» στους «17 Στόχους για την Αειφόρο Ανάπτυξη»’ και υπογράφεται από την κυρία Αναστασία Δημητρίου, Καθηγήτρια του Τμήματος Επιστημών Προσχολικής Αγωγής και Εκπαίδευσης, στο Αριστοτέλειο Πανεπιστήμιο Θεσσαλονίκης. Η εργασία αυτή επιχειρεί να αποτυπώσει τη διαχρονική διαδρομή της ‘Εκπαίδευσης για το Περιβάλλον και την Αειφορία’ μέσα από την εξέλιξη της Περιβαλλοντικής Εκπαίδευσης/Εκπαίδευσης για το Περιβάλλον και την Αειφορία (ΠΕ/ΕΠΑ), στη διάρκεια των διαδοχικών δεκαετιών από τη θεσμοθέτησή της. Ειδικότερα, η συγγραφέας επιλέγει να σταθεί και να συζητήσει τους σημαντικότερους σταθμούς-ορόσημα, που συνέβαλαν στη διαμόρφωση του περιβαλλοντικού και παιδαγωγικού πλαισίου, του σκοπού, των στόχων, των αρχών και των στρατηγικών υλοποίησης αυτού του εκπαιδευτικού πεδίου. Η προσέγγιση και ανάλυση που επιχειρείται οργανώνεται ανά δεκαετία, από το 1960 έως και σήμερα, και επικεντρώνεται στις σχετικές διεθνείς συναντήσεις, στην ανάλυση των κειμένων των διακηρύξεών τους και στον αντίκτυπό τους στη διαμόρφωση και εξέλιξη της εκπαίδευσης για το περιβάλλον και την αειφορία με τη μορφή που έχει πάρει, διεθνώς και στη χώρα μας.

Εδώ θα βρείτε την πλήρη αναφορά:

Δημητρίου, Α. (2023). Από τη «Σιωπηλή άνοιξη» στους «17 Στόχους για την Αειφόρο Ανάπτυξη». Αποτυπώνονταςτη διαχρονική διαδρομή της Εκπαίδευσης για το Περιβάλλον και την Αειφορία. Περιβαλλοντική Εκπαίδευση για την Αειφορία, 5(1), Ειδικό θεματικό τεύχος με τίτλο «Σύγχρονες διαστάσεις της Εκπαίδευσης για το Περιβάλλον και την Αειφορία» αφιερωμένο στην Ομ. Καθηγήτρια Ευγενία Φλογαΐτη, 11-33. DOI: https://doi.org/10.12681/ees.35756

Το δεύτερο άρθρο με τίτλο ‘Οι παιδαγωγικοί στόχοι της Εκπαίδευσης για το Περιβάλλον και την Αειφορία’ υπογράφεται από την κυρία Γεωργία Λιαράκου, Αναπληρώτρια Καθηγήτρια στο Τμήμα Εκπαίδευσης και Αγωγής στην Προσχολική Ηλικία του Εθνικού και Καποδιστριακού Πανεπιστημίου Αθηνών. Στην εργασία αυτή παρουσιάζονται και αναλύονται οι πέντε βασικές κατηγορίες παιδαγωγικών στόχων της Εκπαίδευσης για το Περιβάλλον και την Αειφορία (ευαισθητοποίηση, γνώσεις, αξίες και στάσεις, ικανότητες και δεξιότητες, συμμετοχή και δράση) και αναδεικνύονται οι κύριες διαστάσεις που θα πρέπει να λαμβάνουν υπόψη οι εκπαιδευτικοί και οι εκπαιδευτές/τριες σε κάθε στάδιο σχεδιασμού της εκπαιδευτικής τους δράσης. Οι γενικοί παιδαγωγικοί στόχοι της Εκπαίδευσης για το Περιβάλλον και την Αειφορία δεν εντάσσονται σε απόλυτα διακριτές κατηγορίες, ούτε επιδιώκονται στην εκπαιδευτική πρακτική με προκαθορισμένη σειρά, καθώς η οργάνωση και, κυρίως, η υλοποίησή τους αποτελεί μια πολύ πιο σύνθετη διαδικασία.

Εδώ θα βρείτε την πλήρη αναφορά:

Λιαράκου Γ. (2023). Οι παιδαγωγικοί στόχοι της Εκπαίδευσης για το Περιβάλλον και την Αειφορία. Περιβαλλοντική Εκπαίδευση για την Αειφορία, 5(1), Ειδικό θεματικό τεύχος με τίτλο «Σύγχρονες διαστάσεις της Εκπαίδευσης για το Περιβάλλον και την Αειφορία» αφιερωμένο στην Ομ. Καθηγήτρια Ευγενία Φλογαΐτη, 34–47. https://doi.org/10.12681/ees.35759

 

 

Περιοδικό «Περιβαλλοντική Εκπαίδευση για την Αειφορία»: Ειδικό θεματικό τεύχος αφιερωμένο στην Ομότιμη Καθηγήτρια Ευγενία Φλογαΐτη

 

Με χαρά ανακοινώνουμε την έκδοση του επιστημονικού συλλογικού τόμου, ως ειδικού θεματικού τεύχους του Περιοδικού «Περιβαλλοντική Εκπαίδευση για την Αειφορία», που είναι αφιερωμένος στην Ομότιμη Καθηγήτρια του ΕΚΠΑ κυρία Ευγενία Φλογαΐτη.

Ο τόμος αποτελείται από πέντε ενότητες («Βασικές έννοιες», «Θεματικές», «Ικανότητες», «Μέθοδοι» και «Αειφόρο Σχολείο»), σε καθεμία από τις οποίες έχουν περιληφθεί άρθρα που υπογράφονται από παλιούς και νέους ακαδημαϊκούς συναδέλφους και συνεργάτες της Ευγενίας Φλογαΐτη, καθώς και από διδακτόρισσές της. Μέσα από αυτά προσεγγίζονται επίκαιρα θέματα και ειδικές πτυχές της θεωρίας και της πράξης της εκπαίδευσης για το περιβάλλον και την αειφορία ή εξετάζονται εκ νέου βασικά ζητήματα της προβληματικής και του παιδαγωγικού πλαισίου της υπό το πρίσμα σημαντικών πρόσφατων εξελίξεων και συζητήσεων.

Η Ομάδα των Επιμελητών του ειδικού τεύχους, αποτελούμενη από τις κ.κ. Αναστασία Δημητρίου (Αριστοτέλειο Πανεπιστήμιο Θεσσαλονίκης), Μαρία Δασκολιά (Εθνικό και Καποδιστριακό Πανεπιστήμιο Αθηνών), Γεωργία Λιαράκου (Εθνικό και Καποδιστριακό Πανεπιστήμιο Αθηνών) και τον κ. Κώστα Γαβριλάκη (Πανεπιστήμιο Ιωαννίνων), ευελπιστεί ότι ο τόμος αυτός, που αποτυπώνει μια σημαντική δημιουργική εκπροσώπηση της εγχώριας σύγχρονης σκέψης και προβληματικής στο πεδίο, θα δώσει την ευκαιρία στην Ευγενία Φλογαΐτη, προς την οποία απευθύνεται, να «συνομιλήσει» με τις ιδέες και το περιεχόμενο των κειμένων, αφού η ίδια ήταν και παραμένει ένα οξύ και ανήσυχο ακαδημαϊκό πνεύμα. Θεωρεί ακόμα ότι μπορεί να αποτελέσει ένα βασικό διδακτικό εγχειρίδιο-βοήθημα για φοιτητές, προ- και μεταπτυχιακούς, καθώς και για εκπαιδευτικούς και εκπαιδευτές στα πεδία αυτά στη χώρα μας.

 

Η σημασία της κοινωνικής δημιουργικότητας κατά τον σχεδιασμό διαθεματικού ψηφιακού εκπαιδευτικού υλικού και δραστηριοτήτων για την ΠΕ/ΕΑΑ

 

Συνεχίζοντας στο θεματικό πεδίο «Αξιοποίηση των ψηφιακών τεχνολογιών και εργαλείων στην ΠΕ/ΕΑΑ», σήμερα παρουσιάζουμε μια ακόμα δημοσιευμένη ερευνητική εργασία, που επικεντρώνεται στην «κοινωνική δημιουργικότητα» προσεγγίζοντάς την τόσο ως θεωρητική έννοια όσο και ως σημαντική ικανότητα κατά τον, εξ ορισμού πολύπλοκο και απαιτητικό, σχεδιασμό εκπαιδευτικών πόρων.

Η «κοινωνική» δημιουργικότητα αναπτύσσεται σε «συλλογικότητες», δηλαδή σε ομάδες και κοινότητες, οι οποίες εργάζονται ή υποστηρίζονται από κατάλληλα τεχνολογικά περιβάλλοντα. Η δημιουργική πράξη συνιστά αφενός διαδικασία αφετέρου το αποτέλεσμά της, και διαμορφώνεται από την αλληλεπίδραση μεταξύ των δημιουργών-σχεδιαστών. Κάθε άτομο-μέλος μιας κοινότητας φέρει το δικό του κοινωνικό-πολιτισμικό κεφάλαιο, αλλά και διαθέτει μια διακριτή οπτική και τους αντίστοιχους ατομικούς τρόπους διαχείρισης καταστάσεων και επίλυσης προβλημάτων. Η «κοινωνική δημιουργικότητα» εκφράζεται μέσα από την αξιοποίηση του πλούτου και της συμπληρωματικότητας, όχι μόνο των διαφορετικών (ατομικών) οπτικών, αλλά και εκείνων που φέρουν διαφορετικές κοινωνικές, επαγγελματικές και επιστημονικές ομάδες και κοινότητες.

Μια τέτοια επιδιωκόμενη κατάσταση είναι συμβατή με το θεωρητικό και παιδαγωγικό πλαίσιο της ΠΕ/ΕΑΑ. Η μελέτη περίπτωσης που παρουσιάζεται σε αυτή την εργασία εστιάζει στην πρόταση αξιοποίησης και υποστήριξης της κοινωνικής δημιουργικότητας ως βάσης στον σχεδιασμό μιας σειράς ψηφιακών βιβλίων (c-books), με θεματικό και μαθησιακό προσανατολισμό έννοιες και ζητήματα περιβάλλοντος και αειφορίας μέσα από τη συνδυαστική ανάδειξη και διδακτική προσέγγιση μαθηματικών εννοιών και διαδικασιών. Για τον σχεδιασμό αυτών των c-books συνεργάστηκαν εκπαιδευτικοί-σχεδιαστές από διαφορετικές κοινότητες εκπαιδευτικών αντικειμένων και διδακτικής πρακτικής, κάνοντας χρήση της τεχνολογικής πλατφόρμας MCSquared, και συγκεκριμένα τα περιβάλλοντα συγγραφής (‘C-book authoring tool’) και επικοινωνίας/ αποτύπωσης της συνεργασίας (‘CoICode’) που αυτή περιλαμβάνει.

Το κείμενο δημοσιεύθηκε στον συλλογικό τόμο με τίτλο «Εκπαίδευση με Χρήση Νέων Τεχνολογιών. Παιδαγωγική αξιοποίηση ψηφιακών μέσων στην εκπαιδευτική διαδικασία», που εξέδωσε το ΠΤΔΕ – ΠΜΣ «Επιστήμες της Αγωγής – Εκπαίδευση με Χρήση Νέων Τεχνολογιών» του Πανεπιστημίου Αιγαίου.

Εδώ η πλήρης βιβλιογραφική αναφορά:

Δασκολιά, Μ. (2017). Κοινωνική δημιουργικότητα στον σχεδιασμό ψηφιακού υλικού για Περιβαλλοντική Εκπαίδευση και Εκπαίδευση για την Αειφόρο Ανάπτυξη. Στο Α. Σοφός, Ε. Αυγερινός, Π. Καραμούζης, Λ. Χριστοδουλίδου & Μ. Δάρρα (Επιμ.), Εκπαίδευση με Χρήση Νέων Τεχνολογιών. Παιδαγωγική αξιοποίηση ψηφιακών μέσων στην εκπαιδευτική διαδικασία, (σσ. 200-218). Πανεπιστήμιο Αιγαίου, ΠΤΔΕ – ΠΜΣ «Επιστήμες της Αγωγής – Εκπαίδευση με Χρήση Νέων Τεχνολογιών». Αθήνα: Εκδόσεις Γρηγόρη. ISBN: 978-960-618-032-9

#SocialCreativity #InterdisciplinaryCollaboration #ResourceDesign #EducationalResources #DigitalResources #EnvironmentalEducation #SustainabilityEducation