Παγκόσμια Ημέρα για την Καταπολέμηση της Ερημοποίησης και της Ξηρασίας: “Food. Feed. Fibre.”

 

Σύμφωνα με τη Συνθήκη των Ηνωμένων Εθνών (1995), η ερημοποίηση  χαρακτηρίζεται ως "υποβάθμιση των γαιών στις ξηρές, ημίξηρες και ξηρές ύφυγρες περιοχές" και αναγνωρίζεται ως σημαντική απειλή για το ανάγλυφο, το έδαφος και το υπέδαφος σε πολλές  περιοχές  του πλανήτη.

Η πληθυσμιακή αύξηση, η βελτίωση του βιοτικού επιπέδου και η αστικοποίηση είναι παράγοντες που οδηγούν σε μεγαλύτερη ζήτηση για γη, καθώς και για παραγωγή τροφίμων και ζωοτροφών, αλλά και ινών για ιματισμό. Ταυτόχρονα, η υπάρχουσα αρόσιμη γη υποβαθμίζεται λόγω της κλιματικής αλλαγής και  η παραγωγικότητά της μειώνεται.

Ενδεικτικά, αναφέρονται τα εξής στοιχεία:

• Σήμερα, περισσότερα από 20.000.000.000 στρέμματα παραγωγικής γης υποβαθμίζοντονται.
• Μέχρι το 2030, η παραγωγή τροφίμων θα απαιτήσει επιπλέον 3.000.000.000 στρέμματα γης.
• Μέχρι το 2030, η βιομηχανία μόδας προβλέπεται να χρησιμοποιήσει κατά 35% περισσότερη γη - πάνω από 1.150.000.000 στρέμματα, που ισοδυναμεί με το μέγεθος της Κολομβίας.
• Τα τρόφιμα, οι ζωοτροφές και οι ίνες για ιματισμό συμβάλλουν επίσης στην κλιματική αλλαγή, με περίπου το 25% των εκπομπών αερίων θερμοκηπίου να προέρχονται από τη γεωργία, τη δασοκομία και άλλες χρήσεις γης. Η παραγωγή ενδυμάτων και υποδημάτων προκαλεί το 8% των παγκόσμιων εκπομπών αερίων θερμοκηπίου, ποσοστό που προβλέπεται να αυξηθεί σχεδόν κατά 50% έως το 2030.

Αλλαγές στις επιλογές των εταιρειών με την υιοθέτηση αποτελεσματικότερου σχεδιασμού και βιώσιμων πρακτικών, αλλά και των ίδιων των πολιτών – καταναλωτών, θα μπορούσαν περιορίσουν τη ζήτηση σε γη. Εάν κάθε καταναλωτής αγοράζει προϊόντα που δεν υποβαθμίζουν τη γη ή περιορίζει συνολικά τις αγορές του, θα σταλεί ένα ισχυρό μήνυμα στους παραγωγούς και τους υπεύθυνους χάραξης πολιτικής.

Οι αλλαγές στη διατροφή και την καταναλωτική συμπεριφορά, όπως η μείωση των απορριμμάτων που προέρχονται από τρόφιμα, οι αγορές από τοπικούς παραγωγούς και η επαναχρησιμοποίηση, η μεταποίηση και η ανταλλαγή ρούχων, μπορούν να ελευθερώσουν γη για άλλες χρήσεις και να μειώσουν τις εκπομπές διοξειδίου του άνθρακα.

Βιοποικιλότητα & Ποιότητα του Περιβάλλοντος: Ο ρόλος της Επιστήμης των Πολιτών και της Περιβαλλοντικής Εκπαίδευσης/Εκπαίδευσης για την Αειφορία

Τα έμβια όντα που ζουν και αναπαράγονται πάνω στον πλανήτη Γη αποτελούν αλληλεξαρτώμενα μέρη ενός τεράστιου και εκπληκτικού ψηφιδωτού, που δημιουργήθηκε και εξελίχθηκε μέσα σε δισεκατομμύρια χρόνια. Η βιοποικιλότητα εκφράζει ακριβώς αυτόν τον πλούτο και την ποικιλία των μορφών ζωής και αναφέρεται σε χλωρίδα και πανίδα [είδη φυτικά (άγρια ή καλλιεργούμενα) ή ζωικά (άγρια ή εκτρεφόμενα)], μικροοργανισμούς, βιοκοινότητες,  οικοσυστήματα και τοπία – δηλαδή σε ολόκληρη την κοινότητα που συνιστά τη γήινη βιόσφαιρα.

Με πρώτη και απόλυτη την αυταξία, δηλαδή την εγγενή αξία της βιοποικιλότητας, την αξία δηλαδή που, πέρα από οποιαδήποτε άλλη σκοπιμότητα, έχει από μόνη της η ζωή να υπάρχει, να συνεχίζεται και να προστατεύεται, η βιοποικιλότητα έχει και μια σειρά από αξίες για τον άνθρωπο. Εκτός από τις αισθητικές, πολιτισμικές και ηθικές αξίες, είναι ιδιαίτερα σημαντική για την ανθρώπινη ζωή, ευημερία και αειφόρο ανάπτυξη, καθώς:

• περισσότερο από το 50% του παγκόσμιου ΑΕΠ εξαρτάται από τη φύση (τρόφιμα, φάρμακα, οικονομικές, πολιτιστικές και ψυχαγωγικές δραστηριότητες),
• τα υγιή οικοσυστήματα προστατεύουν από τη διάδοση ασθενειών και ταυτόχρονα
• ρυθμίζουν το παγκόσμιο κλίμα, συμβάλλοντας στον μετριασμό της αύξησης της θερμοκρασίας της Γης,  ενώ
• μειώνουν τις επιπτώσεις των φυσικών καταστροφών.

 

Από την άλλη πλευρά, οι περισσότερες από τις ανθρώπινες δραστηριότητες και πρακτικές στις σύγχρονες κοινωνίες επιφέρουν σημαντικές αλλαγές και με ταχύτατους ρυθμούς στα φυσικά περιβαλλοντικά συστήματα. Η κλιματική αλλαγή, η αστικοποίηση, η αποδάσωση, η μετατροπή εδαφών σε καλλιεργήσιμη γη, εξαντλούν την ικανότητα των οικοσυστημάτων να υποστηρίζουν τη ζωή, δημιουργούν μια σειρά από κινδύνους για πολλά είδη πανίδας και χλωρίδας και υποβαθμίζουν την ποιότητα ζωής και την ευημερία των ανθρώπινων κοινωνιών.

Κεντρική παράμετρος κάθε δράσης περιβαλλοντικής προστασίας είναι η ενεργός συμμετοχή των πολιτών και η κινητοποίηση και ανάμειξή τους στη διεκδίκηση και στην επεξεργασία αειφορικών λύσεων. Προς αυτή την κατεύθυνση κεντρικό ρόλο έχει η Επιστήμη των Πολιτών. Με τη χρήση καθημερινών εργαλείων παρατήρησης, καταγραφής και επικοινωνίας, όπως οι προσωπικοί υπολογιστές ή τα μέσα κοινωνικής δικτύωσης, οι πολίτες μπορούν να συνεισφέρουν στην προστασία της βιοποικιλότητας και την παρακολούθηση της περιβαλλοντικής ποιότητας, σε συνεργασία ή σε συμπράξεις με επιστήμονες στην κοινότητά τους.

 

Παράλληλα και συνδυαστικά, η Περιβαλλοντική Εκπαίδευση/ Εκπαίδευση για την Αειφορία συμβάλλει στην ανάπτυξη ευαισθητοποίησης και γνώσης, στην καλλιέργεια στάσεων και αξιών και κυρίως στην ενεργοποίηση της ικανότητας για δράση των πολιτών, τόσο μέσα στο σχολείο όσο και σε κάθε διά βίου μαθησιακή ευκαιρία. Ενισχύοντας με κριτήρια και προσεγγίσεις μιας καινοτόμου παιδαγωγικής το όραμα και την πρακτική της Επιστήμη των Πολιτών, η Περιβαλλοντική Εκπαίδευση/Εκπαίδευση για την Αειφορία ανοίγει μία ακόμα σημαντική δυνατότητα για διαμόρφωση ενός νέου ήθους και για τόνωση της ενεργού συμμετοχής στην προσπάθεια αντιμετώπισης των διαφορετικών σύγχρονων κοινωνικο-περιβαλλοντικών προκλήσεων. Μέσα από την παραπάνω συνδυαστική δράση, ευνοείται σημαντικά η προστασία του περιβάλλοντος και της βιοποικιλότητας, καθώς:

(α) προωθείται η ανάπτυξη επιστημονικής, αλλά και η ανάδειξη και διάσωση σημαντικής παραδοσιακής, περιβαλλοντικής γνώσης,

(β) ενδυναμώνεται η δημόσια συμμετοχή, η συνεργασία και η ενεργός εμπλοκή πολιτών σε ζητήματα περιβαλλοντικής προστασίας και

(γ) ενισχύεται η ενημερωμένη λήψη αποφάσεων και η διαμόρφωση πολιτικής σε ζητήματα περιβάλλοντος και αειφορίας, σε τοπικό, εθνικό και διεθνές επίπεδο.

                   

#WorldEnvironmentDay2020 #ForNature

#SustainableDevelopment #SDGs

#CitizenScience #CitizenObservatories #Cos4Cloud

#EnvironmentalEducation #SustainabilityEducation

Διεθνής Ημέρα Βιοποικιλότητας: Οι λύσεις μας είναι στη φύση

Γνωρίζατε ότι:

- κάθε μορφή χλωρίδας και πανίδας είναι πολύτιμη για ολόκληρη τη βιόσφαιρα, λόγω της αλληλεξάρτησης μεταξύ των ειδών;

- η βιοποικιλότητα είναι σημαντική για την ανθρώπινη ευημερία και την αειφόρο ανάπτυξη;

- περίπου τα 3/4 του χερσαίου και τα 2/3 του θαλάσσιου περιβάλλοντος έχουν αλλάξει εξαιτίας των ανθρώπινων παρεμβάσεων;

- η ανάσχεση της απώλειας βιοποικιλότητας αποτελεί έναν από τους Στόχους Βιώσιμης Ανάπτυξης του ΟΗΕ (Στόχος 15);

- η συμμετοχή πολιτών σε δράσεις παρακολούθησης και διατήρησης της βιοποικιλότητας είναι εξαιρετικής σημασίας για την επίτευξη του Στόχου 15;

- έχουν δημιουργηθεί πολλά Παρατηρητήρια Πολιτών (Citizen Observatories), στα οποία οι πολίτες μπορούν να συμμετέχουν με τη χρήση απλών εργαλείων και μέσων, όπως τα κινητά τηλέφωνα, οι προσωπικοί υπολογιστές ή τα μέσα κοινωνικής δικτύωσης, και να συμβάλλουν έτσι στην προστασία του φυσικού κεφαλαίου κάθε περιοχής και ολόκληρου του πλανήτη;

H φετινή Διεθνής Ημέρας Βιοποικιλότητας με θέμα «Οι λύσεις μας είναι στη φύση» μας υπενθυμίζει τις πολλαπλές "αξίες" της φύσης, τόσο για την ποιότητα ζωής και την αειφορική διαβίωση των ανθρώπινων κοινωνιών, όσο και για την οικολογική ισορροπία ανάμεσα σε κάθε μορφή ζωής στον πλανήτη.

Σε συνδυασμό με την Ημέρα Υπαίθριας Τάξης (21 Μαΐου), η οποία φέτος γιορτάστηκε σε ειδικές συνθήκες λόγω της κρίσης του κορωνοϊού, γονείς και εκπαιδευτικοί οφείλουμε να δημιουργούμε ευκαιρίες, ώστε τα παιδιά και αυριανοί πολίτες να περνούν όσο το δυνατόν περισσότερο χρόνο σε δραστηριότητες κοντά στη φύση. Η βιωμένη σχέση με τη φύση είναι από τα πιο μεγάλα "μαθήματα": όχι μόνο για να εκτιμήσουμε καλύτερα την αξία της φύσης και να αναπτύξουμε γνώσεις και δεξιότητες για την προστασία της βιοποικιλότητας, αλλά ως αναπόσπαστη διάσταση της ζωής και ανάπτυξής μας.

#InternationalDayforBiologicalDiversity

#SustainableDevelopment #SDGs

#CitizenScience #CitizenObservatories #Cos4Cloud #OutdoorClassroomDay

#EnvironmentalEducation #SustainabilityEducation

Διεθνής Ημέρα Οικογένειας και η δύναμη της διαγενεακής μάθησης για το περιβάλλον και την αειφορία

Η τυπική εκπαίδευση παίζει καθοριστικό ρόλο στη μάθηση των παιδιών για το περιβάλλον και την αειφορία. Το ίδιο και η πληροφορία για περιβαλλοντικά θέματα και ζητήματα που φτάνει στα παιδιά μέσα από τα παραδοσιακά μέσα μαζικής ενημέρωσης, αλλά και τα κοινωνικά μέσα, με τα οποία έρχονται κυρίως σε επαφή. 

Όμως, η καλλιέργεια αειφορικών συνηθειών και συμπεριφορών συμβαίνει σε μεγάλο βαθμό μέσα στην οικογένεια. Από συστάσεις και κανόνες που τίθενται από τους γονείς, από το να σβήνουν τα φώτα ή να μη γίνεται άσκοπη κατανάλωση νερού στο ντους, μέχρι καθημερινές συζητήσεις μέσα στην οικογένεια, αλλά και από την παρατήρηση του τι κάνουν και πώς αντιδρούν τα άλλα μέλη της οικογένειας στο σπίτι. Αγοράζει η μαμά και ο μπαμπάς οργανικά τρόφιμα; Μετακινούνται με το αυτοκίνητο ή με το ποδήλατο; Κάνουν συστηματική ανακύκλωση; Μπορεί οι λόγοι για τις επιλογές αυτές να μην εξηγούνται πλήρως στα παιδιά, όμως οι συνήθειες των γονιών ασκούν πολύ σημαντική επίδραση στις περιβαλλοντικές στάσεις και συμπεριφορές τους. 

Συμβαίνει, όμως, το ίδιο και προς την αντίθετη κατεύθυνση; Η έρευνα δείχνει ότι τα παιδιά ασκούν όντως σημαντική επιρροή στους γονείς τους σε σχέση με το τι μπαίνει στο καλάθι του supermarket, πού θα πάει διακοπές η οικογένεια, ποιες ηλεκτρονικές συσκευές έχει "ανάγκη" το σπίτι κ.λπ. 

Όμως, μπορούν από μόνα τους τα παιδιά να ωθήσουν τους γονείς τους να δράσουν με έναν πιο αειφορικό τρόπο; Σχετικές έρευνες δείχνουν ότι αν και τα παιδιά ή οι έφηβοι δεν έρχονται μπροστά σε πολλές πραγματικές καταστάσεις για αειφορικές επιλογές όσο οι γονείς τους (γιατί π.χ. δεν οδηγούν, δεν πληρώνουν λογαριασμούς, δεν εκτίθενται σε όλη την πληροφορία που αφορά την πραγματική ζωή), έχουν τη δυνατότητα να επηρεάσουν σημαντικά τις επιλογές των γονιών τους. 

Η περιβαλλοντική εκπαίδευση στο σχολείο μπορεί να έχει μια σημαντική διαγενεακή επίδραση στις στάσεις, επιλογές και συμπεριφορές όλης της οικογένειας, με τα παιδιά να μεταφέρουν τα μηνύματα στους γονείς τους και τα άλλα μέλη της οικογένειας.

#SDGs #EnvironmentalEducation #SustainabilityEducation

Νέο εξ αποστάσεως σεμινάριο (webinar): “Δημιουργήστε τον δικό σας αισθητήρα ποιότητας αέρα με το CanAirIO!”

Tο Εργαστήριο Περιβαλλοντικής Εκπαίδευσης σας προσκαλεί να δηλώσετε συμμετοχή στο νέο εξ αποστάσεως σεμινάριο (webinar) με θέμα ‘Create your own air quality sensor with CanAir.io!’ (“Δημιουργήστε τον δικό σας αισθητήρα ποιότητας αέρα με το CanAirIO!”).

Το σεμινάριο διοργανώνεται από το ευρωπαϊκό έργο #Cos4Cloud, του οποίου το ΕργΠΕ, ΕΚΠΑ αποτελεί επίσημο εταίρο, και θα λάβει χώρα την Πέμπτη 28 Μαΐου στις 18.00 ώρα Ελλάδας.

Για πληροφορίες και εγγραφή στο σεμινάριο:

▶ bit.ly/3bpWKGY

#CitizenScience #EnvironmentalQuality #AirQuality

#EnvironmentalEducation #SustainabilityEducation

Άγρια ζωή και βιοποικιλότητα: Διατηρούμε κάθε μορφή ζωής στη γη

Τα ζώα και τα φυτά της άγριας φύσης έχουν εγγενή αξία και αποτελούν αναπόσπαστα στοιχεία της βιόσφαιρας, λόγω της οικολογικής αλληλεξάρτησης και ισορροπίας μεταξύ των ειδών. Συμβάλλουν επίσης καθοριστικά στην ανθρώπινη ευημερία και την αειφόρο ανάπτυξη, χάρη στην οικολογική, γενετική, κοινωνική, οικονομική, επιστημονική, εκπαιδευτική, πολιτιστική, ψυχαγωγική και αισθητική αξία τους. 

Η Παγκόσμια Ημέρα Άγριας Ζωής (3 Μαρτίου) αποτελεί μια αφορμή να συνειδητοποιήσουμε, να θαυμάσουμε και να γιορτάσουμε την ποικιλομορφία της άγριας πανίδας και χλωρίδας, αλλά και να υπενθυμίσουμε την επιτακτική ανάγκη για τη λήψη μέτρων πρόληψης και αντιμετώπισης όλων των ανθρωπίνων δράσεων και πρακτικών που επιτελούνται εις βάρος της φύσης και οδηγούν στη μείωση ή εξαφάνιση ειδών. Σχεδόν 1.000.000.000 είδη (25%) κινδυνεύουν με αφανισμό κατά τις επόμενες δεκαετίες, ρυθμός περίπου 1.000 φορές μεγαλύτερος από οποιαδήποτε άλλη περίοδο της ανθρώπινης Ιστορίας. 

Η ανάσχεση της απώλειας της βιοποικιλότητας και η προστασία της άγριας ζωής αποτελεί έναν από τους Στόχους Βιώσιμης Ανάπτυξης του ΟΗΕ (Στόχος 15). Ειδικότερα, το έτος 2020 θεωρείται κομβικό (“super  year”) για τον συγκεκριμένο στόχο. Η Περιβαλλοντική Εκπαίδευση/Εκπαίδευση για την Αειφορία συμβάλλει στην ενημέρωση και ευαισθητοποίηση της σχολικής κοινότητας και του ευρύτερου κοινού για τη σημασία της βιοποικιλότητας σε κάθε έκφανσή της, καθώς και στην ανάπτυξη στάσεων, γνώσεων, αξιών και ικανότητας για ενεργή συμμετοχή των πολιτών στην προστασία του φυσικού κεφαλαίου κάθε περιοχής. 

https://youtu.be/u2KykATa_QU